donderdag, 31 maart 2016

Multiculturele natuur.

Deze week las ik een artikel over de opmars van de grijze eekhoorn met blijkbaar rampzalige gevolgen voor onze schattige rode inheemse soortgenoten. Dus werd er opgeroepen om waarnemingen van die grijze snoodaards te melden. Waarom ? Zodat ze ze konden verbannen ? Of nog erger, naar de eekhoornhemel te helpen.

Exoten, want zo noemt men ze, komen wel vaker voor in onze natuur. Onlangs meldde Etienne zijn ontdekking van een vreemde plant in één van onze gebieden. Het bleek een aronskelk te zijn. En niet de ons bekende gevlekte maar dit keer de Italiaanse. Hoe is die daar geraakt ? Niet vanzelf want planten met pootjes kom je niet zo vaak tegen. Denkelijk is het een restant van een illegale donatie van tuinafval in ons gebied. Een ramp ? Tsja, ik vind het niet echt een lelijke plant. integendeel, als je de bloemen ziet dan kan ze volgens mij menig natuurliefhebber bekoren.

nieuw-plant-1.jpg

Etienne's arondskelk.

nieuw-plant-2.jpg

Toch een mooi patroontje.

Welkom of niet ?

In de wereld van natuurbeheer en blijkbaar ook daarbuiten worden exoten met boze blikken bekeken. Ze horen hier niet thuis. Ze verdrijven andere soorten. Ze verstoren het evenwicht in een gebied. Dat zijn allemaal uitspraken die ik kon lezen of horen over die inwijkelingen. Maar is dat zo ? Vanuit het oogpunt van de mens denkelijk wel. Want wij willen bepalen welke soort waar thuis hoort. En als daar verandering in komt ten nadele van een soort waarvan wij vinden dat ze moet blijven waar ze is dan proberen we dit te regelen. En dit vaak zonder veel succes.

De natuur bekijkt alles totaal anders. De tactiek ik wie zich het best aanpast en de grootste kans heeft om succesvol te worden en zich dan ook voort te planten mag blijven. Wie daar niet in slaagt verdwijnt. Op het eerste zicht een wrede en onrechtvaardige regel, maar wel heel effectief als je lang wil blijven verder kruipen, lopen, vliegen of groeien op deze aardkloot. Een streefdoel van elke soort in de natuur. En als ik het mag zeggen dat wij als mens daar duidelijk niet zo goed in zijn.

Turkse inwijkeling.

Een soort die bewijst dat aanpassing succes oplevert is de turkse tortel. Met zo een naam krijg je van een aantal mensen alvast een stempel met niet zo positieve eigenschappen. Tegenwoordig vind je in elke tuin wel een koppeltje turkse tortels die met hun gezellig gekoer je 's morgens uit je slaap halen. Dit in tegenstelling tot de zomertortel die wordt aanzien als onze inheemse soort. Die is dramatisch achteruitgegaan met een heus hulpprogramma tot gevolg. En als men deze twee feiten samenbrengt wordt de turkse tortel vaak als zondebok aanzien en schuldig geacht aan het verdwijnen van haar neefje de zomertortel. Maar is dat wel zo ? Was de zomertortel niet gedoemd te verdwijnen ? Zo blijkt ondertussen dat hun achteruitgang voor een groot deel het gevolg is van hun jaarlijkse trektocht naar het warme zuiden. Boven landen waar jacht wordt gemaakt op alles wat beweegt worden ze met duizenden afgeknald. En in de winter rustig in een tuintje blijven zitten met een rijkgevulde voedertafel op een paar meter van je slaapplek is een stuk veiliger dan een lange tocht met duizenden gevaren. Vraag dat maar aan de turkse tortel. Als er ooit een zomertortel had beslist om ook te kiezen voor die voedertafel waren er misschien meer zomertortels dan turkse. We zullen het nooit weten.

tortel0001.jpg

Duwtje in de rug.

Een andere uitspraak in het nadeel van opduikende exoten is dat ze er enkel zijn gekomen door hulp van de mens. Voor alle duidelijkheid, onze turkse tortel had die hulp niet nodig en veroverde bijna gans de wereld. Maar inderdaad, het moet gezegd, heel wat soorten blijken ergens op te duiken na een ingreep van de mens. Bewust of onbewust. 

Mijn bedenking. In ons landje en eigenlijk in bijna gans Europa vind je zo goed als geen vierkante meter waar de mens geen invloed op heeft gehad. Als we natuur zouden omschrijven als "vanzelf ontstane leefgemeenschap zonder tussenkomst van de mens" dan bestaat natuur eigenlijk niet. En, mea culpa, ook in natuurgebieden of moet ik zeggen vooral in natuurgebieden probeert de mens via weldoordachte ingrepen soorten te benadelen of bevoordelen. Dus vind ik dit argument om exoten te veroordelen omdat ze ergens opduiken niet echt sterk. Ze grijpen gewoon een geboden kans om hun succesverhaal proberen op te schrijven op een ander plekje dan er voor.

Wat ik wel een stap te ver vind is dat je soorten die blijkbaar niet echt op succes af stevenen met kunstmatige ingrepen probeert te bevoordelen. Een vanzelfsprekend voorbeeld is de fazant. Deze soort die ooit werd ingevoerd door mensen vanuit het verre oosten omdat het ideaal jachtwild bleek is een exoot. Hoewel in relatie met wie je deze discussie voert dit kan variëren. Maar het is duidelijk dat deze fazanten zonder hulp van bepaalde mensen die ze graag zouden zien blijven in onze natuur geen schijn van kans maakten. Het bewijs is er. In gebieden waar ze die hulp niet krijgen verdwijnen fazanten vrij vlug. Dus als we deze soort nadat we ze hadden verplaatst hun plan lieten trekken dan ben ik er vrij zeker van dat ze nu niet meer in ons landje zou voorkomen.

fazant0001.jpg

Wie wel en wie niet ?

Natuurlijk is het zo dat nieuwe soorten, op welke manier ze hier ook gekomen zijn, nadeel betekenen voor bestaande soorten. Om het met de woorden van de pas overleden Johan Cruyf te zeggen "elke exoot heb zijn nadeel". Maar de vraag is of wij als mens dan moeten ingrijpen. Is de natuur niet slimmer en logischer dan wij ? Met welk recht bepalen wij wie hier wel thuishoort en wie niet ?

Halsbandparkieten bedreigen andere holenbroeders (hoewel uit studies dat effect nog blijkt mee te vallen). Maar moeten ze daarom uitgeroeid worden ? Amerikaanse eiken domineren stukken bos. Omhakken of niet ? Als ik in de herfst door een bos met amerikaanse eiken loop twijfel ik toch wel even. Nijlganzen zijn veel te agressief en palmen zelfs nesten van buizerds in (en dat zijn toch één van mijn favoriete vogels). Afknallen of niet ? Als je ze goed kan bekijken zijn het toch mooie watervogels, zeker als er een rijtje donzige ganzenkuikens achter hobbelen. En voorlopig vond ik nog geen enkel artikel waar de mandarijneend werd uitgescholden als een verdomde exoot die met alle middelen moest bestreden worden. Te mooi gekleurd en schattig misschien ?

_MG_2335.JPG

Controversie.

Ik ben er mij bewust van dat er in dit artikeltje een hoop controversiële uitspraken zitten. Het is dan ook geen kwestie van gelijk of geen gelijk. Het is een mening die ik wilde opschrijven over een "probleem" dat momenteel ook in mensenland actueel is. Kiezen we voor een multiculturele wereld ? Ik denk dat dit een duidelijke ja is. Kiezen we voor een multiculturele natuur ? Waarom niet ? Laat de natuur haar eigen beslissingen nemen en ik garandeer dat ze het zeker beter gaat doen dan met veel hulp van ons. En laat ons, de mensheid, af en toe door onze flaters daar verder een rolletje in spelen. Want meer dan een figurantenrolletje verdienen we eigenlijk niet.

20:55 Gepost door Dirk | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

Sterk, onwaarschijnlijk sterk geschreven, chapeau !

Gepost door: Marcel MANSHOVEN | dinsdag, 05 april 2016

Blijven schrijven Dirk.
Vooral dat van die fazanten vond ik sterk.

Jan

Gepost door: jan | donderdag, 07 april 2016

Blijven schrijven Dirk.
Vooral dat van die fazanten vond ik sterk.

Jan

Gepost door: jan | donderdag, 07 april 2016

De commentaren zijn gesloten.